Vinteren 2016, med nyheter om dødsfall fra kurdiske provinser, nabolag som blir ødelagt og brent, og arrestasjoner og varetektsfengslinger rettet mot journalister og alle som krever fred, trenger dypere inn i kroppen enn noen gang før — og går til slutt over. Jeg vil ønske mars, vårens budbringer, velkommen med håp. Selv om jeg kjenner en barnlig iver etter å tro at årstidsskiftet også kan mildne Tyrkias harde politiske klima, vet jeg at det ikke er mulig. Krigen og dødsfallene som følger med den tar ikke slutt. De som er blitt fratatt friheten, forblir frarøvet den kommende våren bak fengselsmurene.
På aviskontoret går jeg gjennom saker fra hovedstrømsmediene. Artikler og bilder passerer foran øynene mine: saker som omtaler drepte kurdiske barn, journalister som er arrestert og hindret i å utøve yrket sitt, og alle som tar til orde for fred for å få slutt på krigen, som «terrorister»; saker som aldri beveger seg utenfor ordene til R. T. Erdoğan, og som jevnt og trutt driver propaganda for regjeringens politikk. Jeg tenker på reisen jeg skal ta i morgen, og forstår nok en gang hvor nødvendig den reisen er.
Mens hovedstrømsmediene fortsatte å spre propaganda for president R. T. Erdoğan og partiet hans, AKP, var journalistvennene våre som skrev sannheten fra krigssonen, blitt arrestert. For å fylle plassene de var blitt tvunget til å etterlate tomme, hadde flere titalls av oss fra ulike presse- og medieorganisasjoner planlagt, som en del av kampanjen vår kalt «News Watch», å reise sammen med andre journalistvenner til Diyarbakır, en by der lyden av kuler og bomber aldri stilnet. I fem dager skulle vi ta plassene til våre arresterte kolleger i avisene, radiostasjonene og TV-kanalene der de hadde arbeidet.
Jeg reiser meg for å gjøre klart utstyret mitt. Laptop, kamera, videokamera og lydopptaker. Jeg sjekker lommeboken for å forsikre meg om at jeg ikke har lagt igjen pressekortet på kontoret, og ser at det ligger der. Jeg smiler av det merkelige i at jeg bryr meg så mye om å ha dette kortet med meg, selv om jeg vet at det ikke betyr noe for politiet på stedene der jeg skal rapportere fra. Hvis du ikke har dokumenter som viser at du arbeider for hovedstrømsmediene, kan politiet eller soldatene hindre deg i å komme inn i et nyhetsområde, eller anholde deg, uten å oppgi noen grunn. Jeg tar med meg rikelig med minnekort fra skuffen. Hvis jeg er heldig, må jeg sikkerhetskopiere opptakene jeg gjør, over på dem og oppbevare dem et trygt sted.
Neste dag, etter at vi har ankommet Diyarbakır lufthavn, slenger jeg den store bagen med utstyret mitt over skulderen, sammen med den lille bagen med noen klesplagg, og vi drar inn til sentrum sammen med de andre journalistvennene. Første stopp i det fem dager lange programmet vårt er et aviskontor. De neste dagene skal vi arbeide i ulike radio- og TV-stasjoner. Da vi kommer til aviskontoret, tar kollegene våre, som visste på forhånd at vi skulle komme, imot oss. Vi går opp på terrassen for å planlegge hva vi kan gjøre den dagen og diskutere den siste utviklingen i regionen. Mens vi nipper til teen på terrassen med utsikt over byen, stiger en summende lyd opp. Lyden vokser, blir til torden, og tar så form mens den rister bakken med en kraft som får bygningen vi befinner oss i til å skjelve. En kollega som arbeider i regionen, ser de vidåpne øynene til oss som nettopp har kommet til byen, og forklarer situasjonen: «De har startet bombardementet.»
Da møtet vårt er over, tar vi på oss vestene merket «presse» og setter kursen mot kilden til lyden som rister bakken. Det viser seg å være svært vanskelig å nå et provisorisk pressesenter nær det pågående bombardementet og skuddvekslingen i Sur-distriktet i Diyarbakır. Mens ansatte i hovedstrømsmediene passerer politisperringen uten problemer, blir vi holdt igjen lenge, selv om vi viser pressekortene våre. Vi blir sendt tilbake ved kontrollpunktet og får ikke slippe inn i området, uten at det blir gitt noen grunn. «La oss dele oss i par og prøve å komme gjennom andre kontrollpunkter,» sier vi, og skiller lag. Da vi til slutt møtes ved det provisoriske pressesenteret, blandes seiersfølelsen i øynene våre med frykten for bakken som rister voldsomt under føttene våre. Bomber eksploderer bare noen gater unna. Kuler hviner over stedet der vi står.
I fem dager forsøker jeg å holde intervjuene og fotografiene jeg gjør med folk som bor i nabolaget, trygge ved å sikkerhetskopiere dem til minnekortet mitt. På et tidspunkt blir jeg, til tross for at jeg viser pressekortet mitt, vilkårlig anholdt av politiet. De undersøker fotografiene på kameraet mitt og sletter dem uten å oppgi noen grunn. Da jeg blir løslatt noen timer senere, sier de ikke hvorfor jeg ble anholdt. Jeg er glad for at de ikke fant bildene og tekstene jeg hadde sikkerhetskopiert. Jeg er glad for at de ikke klarte å hindre meg i å skrive i stedet for mine fengslede kolleger, som var blitt fratatt friheten og hindret i å skrive sannheten.
Etter fem dager vender jeg tilbake til Istanbul. Våren blir til sommer, og sommeren blir til høst. Jeg tilbringer hele høsten 2016 i korridorene på tinghuset. Etterforskning etter etterforskning blir åpnet mot hver eneste artikkel og reportasje om krigen som vi publiserte i avisen der jeg var ansvarlig redaktør. Etterforskningene blir til rettssaker, og rettsmøtene ser aldri ut til å ta slutt. I løpet av denne høsten, mens jeg tilbringer en betydelig del av hver uke i tinghuset, blir jeg ute av stand til å gjøre jobben min.
Høsten 2016 ender med fengselsdommene jeg får. 2017 åpner fengselsdørene for meg, slik det også gjør for 180 journalister i ulike fengsler over hele Tyrkia.
I 2025, i de siste dagene av mars, er jeg inne i mitt tredje år i byen Växjö i Sverige. Jeg kommer over nyheten om at journalisten Joakim Medin, en borger av landet der jeg nå bor for å kunne gjøre jobben min og ikke bli fratatt friheten, er blitt arrestert i Tyrkia. Arrestert på grunnlag som ligner dem som ble brukt mot meg og mange andre kolleger, og nektet anerkjennelse som journalist, blir også Joakim Medin enkelt erklært som terrorist-agent, akkurat som alle i Tyrkia som kritiserer regjeringens politikk.
Jeg tenker på NATO-prosessen mellom Sverige og Tyrkia, og de stille avtalene som ble undertegnet. Jeg håper at dette ikke vil hindre Joakim, meg og alle mine kolleger i å gjøre arbeidet vårt; at vi ikke skal bli fratatt friheten; og at det ikke skal kaste en skygge over pressefriheten i Sverige.
Aslı Ceren Aslan, Växjö, 15. mai 2025
Kürt illerinden gelen ölüm haberleri, yıkılan ve yakılan mahalleler, gazetecilere ve barış isteyen herkese yöneltilen tutuklama ve gözaltılarla 2016’nın kışı her zamankinden fazla kemiklerime işliyor ve nihayet geride kalıyor. Baharın habercisi Mart ayını umutla karşılamak istiyorum. Değişen mevsimin Türkiye’deki sert politik iklimi de yumuşatacağına dair çocuksu bir heves duysam da bunun mümkün olmayacağının farkındayım. Savaş ve beraberindeki ölümler bitmiyor. Özgürlüğü elinden alınanlar, yaklaşan bahardan hapishane duvarlarının arkasında mahrum olmaya devam ediyorlar.
Gazete ofisinde ana akım medyanın haberlerine göz atıyorum. Öldürülen Kürt çocuklarına, tutuklanarak mesleklerinden alıkoyulan gazetecilere, savaşın sona ermesi için barışı savunan herkese R.T. Erdoğan’ın cümlelerinin dışına çıkmayarak “terörist” diyen, istikrarlı bir şekilde hükümetin politikalarının propagandasını yapan yazılar ve görüntüler gözlerimin önünden akıp gidiyor. Yarın çıkacağım yolculuğu düşünüyorum ve bu yolculuğun ne kadar elzem olduğunu bir kez daha anlıyorum.
Ana akım medyanın cumhurbaşkanı R.T. Erdoğan ve partisi AKP propagandasındaki ısrarına karşı savaş bölgesinden gerçekleri yazan gazeteci arkadaşlarımız tutuklanmıştı. Onların boşta kalan yerlerini doldurmak için çeşitli basın ve medya kuruluşlarından onlarca gazeteci olarak “Haber Nöbeti” isimli kampanyamız kapsamında diğer gazeteci arkadaşlarla mermi ve bomba seslerinin eksik olmadığı bir kente, Diyarbakır’a doğru yola çıkmayı planlamıştık. Beş gün boyunca, tutuklanan arkadaşlarımızın yerine çalıştıkları gazete, radyo ve televizyonlarda yerlerini alacaktık.
Ekipmanlarımı hazırlamak üzere ayaklanıyorum. Dizüstü bilgisayar, fotoğraf makinesi, kamera ve ses kayıt cihazı. Basın kartımı ofiste bırakmadığımdan emin olmak üzere cüzdanımı yokluyorum, orada olduğunu görüyorum. Gazeteci olduğumu ispatlayan bu kartın haber yapacağım yerlerde polis için bir anlam ifade etmediğini bilmeme rağmen yanımda olmasını önemsememi garipseyerek gülümsüyorum. Ana akım medya çalışanı olduğunuza dair belgeleriniz yoksa polis veya asker sizin haber bölgesine girmenizi sebep göstermeksizin engelleyebilir veya gözaltına alabilir. Çekmecede bulunan hafıza kartlarından fazlaca yanıma alıyorum. Şansım yaver giderse yapacağım çekimleri bunlara yedekleyip güvenli bir yerde muhafaza etmeliyim.
Ertesi gün Diyarbakır Havalimanı’na varmamızın ardından birkaç parça kıyafetimi barındıran küçük çantamın yanında ekipmanlarımı barındıran büyük çantamı sırtıma yükleniyorum ve diğer gazeteci arkadaşlarımla beraber şehir merkezine varıyoruz. Beş günlük programımızın ilk güzergâhı bir gazete ofisi. Diğer günlerde ise çeşitli radyo ve televizyonlarda çalışmak üzere yerimizi alacağız. Gazete ofisine vardığımızda, önceden geleceğimizden haberi olan meslektaşlarımız bizi karşılıyorlar. Bölgedeki son durumu ve bugün neler yapabileceğimizi planlamak üzere terasa çıkıyoruz. Şehre hâkim terasta çaylarımızı yudumlarken vızıldamayı andıran bir ses yükseliyor, ses büyüyor, gökgürültüsüne dönüşürken bulunduğumuz binayı sarsacak şekilde yeri titreterek cisimleşiyor. Bölgede çalışan bir meslektaşımız, henüz şehre yeni varan bizlerin faltaşına dönen gözlerini görünce durumu açıklıyor: “Bombardımana başladılar.”
Toplantımız bittiğinde üzerimize geçirdiğimiz “basın” yazılı önlükler eşliğinde yeri titreten sesin kaynağına doğru yola çıkıyoruz. Diyarbakır’ın Sur mahallesinde süren bombardıman ve silah seslerinin hemen yakınındaki bir seyyar basın merkezine varmamız oldukça zahmetli oluyor. Ana akım medya çalışanları polis kontrol noktasından zorlanmadan geçerken basın kimliğimizi göstermemize rağmen uzunca bir süre bekletiliyoruz. Kontrol noktasında geri çevriliyoruz, bölgeye girmemize gerekçe gösterilmeksizin izin verilmiyor. “İkili gruplara bölünelim ve başka kontrol noktalarından geçmeyi deneyelim” diyerek birbirimizden ayrılıyoruz. Nihayet seyyar basın merkezinde buluştuğumuzda gözlerimizdeki zafere, ayaklarımızın altında şiddetle sarsılan zeminin korkusu ekleniyor. Bombalar birkaç sokak ötemizde patlıyor. Bulunduğumuz yerin üzerinden mermiler vızıldayarak geçiyor.
Beş gün boyunca mahallede yaşayanlarla yaptığım röportajları ve fotoğrafları hafıza kartıma yedekleyerek onları güvenli bir yerde tutmaya çalışıyorum. Bir kez polis tarafından basın kartımı göstermeme rağmen keyfi bir şekilde gözaltına alınıyorum. Fotoğraf makinemdeki çekimlerimi inceliyorlar ve nedenini söylemeksizin fotoğrafları siliyorlar. Birkaç saatin ardından serbest bırakılırken neden gözaltına alındığımı söylemiyorlar. Yedeklediğim görüntü ve yazıları bulamadıkları için mutluyum. Özgürlükleri ellerinden alınarak gerçekleri yazmaları engellenen hapishanedeki meslektaşlarımın yerine yazmamın önüne geçemedikleri için seviniyorum.
Beş günün ardından İstanbul’a dönüyorum. Baharın yerini yaz, yazın yerini sonbahar alıyor. 2016 yılının tüm sonbaharını adliye koridorlarında geçiriyorum. Yazı işleri müdürü olduğum gazetede savaşa dair yayınladığımız tüm yazı ve haberlerle ilgili soruşturma üzerine soruşturma açılıyor. Açılan soruşturmalar davalara dönüşüyor, çıktığım mahkemelerin sonu gelmek bilmiyor. Haftanın önemli bir kısmını adliyede geçirdiğim sonbaharda mesleğimi yapamaz hale geliyorum.
2016 sonbaharı aldığım hapis cezaları ile sona eriyor. 2017 ise bana hapishanenin kapılarını açıyor, tıpkı Türkiye’nin çeşitli hapishanelerindeki 180 gazeteci gibi.
2025, Mart ayının son günleri, İsveç’in Växjö şehrindeki üçüncü yılımdayım. Mesleğimi yapabilmek ve özgürlüğümden mahrum kalmamak için bulunduğum bu ülkenin vatandaşı olan gazeteci Joakim Medin’in Türkiye’de tutuklandığı haberiyle karşılaşıyorum. Benimle ve diğer pek çok meslektaşımla benzer gerekçelerle tutuklanan ve gazeteciliği tanınmayan Joakim Medin de tıpkı Türkiye’de hükümet politikalarını eleştiren herkes gibi kolaylıkla terörist-ajan ilan ediliveriyor.
İsveç ve Türkiye arasındaki NATO sürecini, imzalanan sessiz anlaşmaları düşünüyorum. Bunun Joakim, ben ve tüm meslektaşlarımın mesleğini yapmasını engellememesini, özgürlüğümüzden mahrum bırakılmamamızı, İsveç’te basın özgürlüğünün üzerine gölge düşürmemesini umuyorum.
Aslı Ceren Aslan, Växjö, 2025-05-15
Kürt illerinden gelen ölüm haberleri, yıkılan ve yakılan mahalleler, gazetecilere ve barış isteyen herkese yöneltilen tutuklama ve gözaltılarla 2016’nın kışı her zamankinden fazla kemiklerime işliyor ve nihayet geride kalıyor. Baharın habercisi Mart ayını umutla karşılamak istiyorum. Değişen mevsimin Türkiye’deki sert politik iklimi de yumuşatacağına dair çocuksu bir heves duysam da bunun mümkün olmayacağının farkındayım. Savaş ve beraberindeki ölümler bitmiyor. Özgürlüğü elinden alınanlar, yaklaşan bahardan hapishane duvarlarının arkasında mahrum olmaya devam ediyorlar.
Gazete ofisinde ana akım medyanın haberlerine göz atıyorum. Öldürülen Kürt çocuklarına, tutuklanarak mesleklerinden alıkoyulan gazetecilere, savaşın sona ermesi için barışı savunan herkese R.T. Erdoğan’ın cümlelerinin dışına çıkmayarak “terörist” diyen, istikrarlı bir şekilde hükümetin politikalarının propagandasını yapan yazılar ve görüntüler gözlerimin önünden akıp gidiyor. Yarın çıkacağım yolculuğu düşünüyorum ve bu yolculuğun ne kadar elzem olduğunu bir kez daha anlıyorum.
Ana akım medyanın cumhurbaşkanı R.T. Erdoğan ve partisi AKP propagandasındaki ısrarına karşı savaş bölgesinden gerçekleri yazan gazeteci arkadaşlarımız tutuklanmıştı. Onların boşta kalan yerlerini doldurmak için çeşitli basın ve medya kuruluşlarından onlarca gazeteci olarak “Haber Nöbeti” isimli kampanyamız kapsamında diğer gazeteci arkadaşlarla mermi ve bomba seslerinin eksik olmadığı bir kente, Diyarbakır’a doğru yola çıkmayı planlamıştık. Beş gün boyunca, tutuklanan arkadaşlarımızın yerine çalıştıkları gazete, radyo ve televizyonlarda yerlerini alacaktık.
Ekipmanlarımı hazırlamak üzere ayaklanıyorum. Dizüstü bilgisayar, fotoğraf makinesi, kamera ve ses kayıt cihazı. Basın kartımı ofiste bırakmadığımdan emin olmak üzere cüzdanımı yokluyorum, orada olduğunu görüyorum. Gazeteci olduğumu ispatlayan bu kartın haber yapacağım yerlerde polis için bir anlam ifade etmediğini bilmeme rağmen yanımda olmasını önemsememi garipseyerek gülümsüyorum. Ana akım medya çalışanı olduğunuza dair belgeleriniz yoksa polis veya asker sizin haber bölgesine girmenizi sebep göstermeksizin engelleyebilir veya gözaltına alabilir. Çekmecede bulunan hafıza kartlarından fazlaca yanıma alıyorum. Şansım yaver giderse yapacağım çekimleri bunlara yedekleyip güvenli bir yerde muhafaza etmeliyim.
Ertesi gün Diyarbakır Havalimanı’na varmamızın ardından birkaç parça kıyafetimi barındıran küçük çantamın yanında ekipmanlarımı barındıran büyük çantamı sırtıma yükleniyorum ve diğer gazeteci arkadaşlarımla beraber şehir merkezine varıyoruz. Beş günlük programımızın ilk güzergâhı bir gazete ofisi. Diğer günlerde ise çeşitli radyo ve televizyonlarda çalışmak üzere yerimizi alacağız. Gazete ofisine vardığımızda, önceden geleceğimizden haberi olan meslektaşlarımız bizi karşılıyorlar. Bölgedeki son durumu ve bugün neler yapabileceğimizi planlamak üzere terasa çıkıyoruz. Şehre hâkim terasta çaylarımızı yudumlarken vızıldamayı andıran bir ses yükseliyor, ses büyüyor, gökgürültüsüne dönüşürken bulunduğumuz binayı sarsacak şekilde yeri titreterek cisimleşiyor. Bölgede çalışan bir meslektaşımız, henüz şehre yeni varan bizlerin faltaşına dönen gözlerini görünce durumu açıklıyor: “Bombardımana başladılar.”
Toplantımız bittiğinde üzerimize geçirdiğimiz “basın” yazılı önlükler eşliğinde yeri titreten sesin kaynağına doğru yola çıkıyoruz. Diyarbakır’ın Sur mahallesinde süren bombardıman ve silah seslerinin hemen yakınındaki bir seyyar basın merkezine varmamız oldukça zahmetli oluyor. Ana akım medya çalışanları polis kontrol noktasından zorlanmadan geçerken basın kimliğimizi göstermemize rağmen uzunca bir süre bekletiliyoruz. Kontrol noktasında geri çevriliyoruz, bölgeye girmemize gerekçe gösterilmeksizin izin verilmiyor. “İkili gruplara bölünelim ve başka kontrol noktalarından geçmeyi deneyelim” diyerek birbirimizden ayrılıyoruz. Nihayet seyyar basın merkezinde buluştuğumuzda gözlerimizdeki zafere, ayaklarımızın altında şiddetle sarsılan zeminin korkusu ekleniyor. Bombalar birkaç sokak ötemizde patlıyor. Bulunduğumuz yerin üzerinden mermiler vızıldayarak geçiyor.
Beş gün boyunca mahallede yaşayanlarla yaptığım röportajları ve fotoğrafları hafıza kartıma yedekleyerek onları güvenli bir yerde tutmaya çalışıyorum. Bir kez polis tarafından basın kartımı göstermeme rağmen keyfi bir şekilde gözaltına alınıyorum. Fotoğraf makinemdeki çekimlerimi inceliyorlar ve nedenini söylemeksizin fotoğrafları siliyorlar. Birkaç saatin ardından serbest bırakılırken neden gözaltına alındığımı söylemiyorlar. Yedeklediğim görüntü ve yazıları bulamadıkları için mutluyum. Özgürlükleri ellerinden alınarak gerçekleri yazmaları engellenen hapishanedeki meslektaşlarımın yerine yazmamın önüne geçemedikleri için seviniyorum.
Beş günün ardından İstanbul’a dönüyorum. Baharın yerini yaz, yazın yerini sonbahar alıyor. 2016 yılının tüm sonbaharını adliye koridorlarında geçiriyorum. Yazı işleri müdürü olduğum gazetede savaşa dair yayınladığımız tüm yazı ve haberlerle ilgili soruşturma üzerine soruşturma açılıyor. Açılan soruşturmalar davalara dönüşüyor, çıktığım mahkemelerin sonu gelmek bilmiyor. Haftanın önemli bir kısmını adliyede geçirdiğim sonbaharda mesleğimi yapamaz hale geliyorum.
2016 sonbaharı aldığım hapis cezaları ile sona eriyor. 2017 ise bana hapishanenin kapılarını açıyor, tıpkı Türkiye’nin çeşitli hapishanelerindeki 180 gazeteci gibi.
2025, Mart ayının son günleri, İsveç’in Växjö şehrindeki üçüncü yılımdayım. Mesleğimi yapabilmek ve özgürlüğümden mahrum kalmamak için bulunduğum bu ülkenin vatandaşı olan gazeteci Joakim Medin’in Türkiye’de tutuklandığı haberiyle karşılaşıyorum. Benimle ve diğer pek çok meslektaşımla benzer gerekçelerle tutuklanan ve gazeteciliği tanınmayan Joakim Medin de tıpkı Türkiye’de hükümet politikalarını eleştiren herkes gibi kolaylıkla terörist-ajan ilan ediliveriyor.
İsveç ve Türkiye arasındaki NATO sürecini, imzalanan sessiz anlaşmaları düşünüyorum. Bunun Joakim, ben ve tüm meslektaşlarımın mesleğini yapmasını engellememesini, özgürlüğümüzden mahrum bırakılmamamızı, İsveç’te basın özgürlüğünün üzerine gölge düşürmemesini umuyorum.
Aslı Ceren Aslan, Växjö, 2025-05-15
